Toasty z zasadami
sobota, 28.07.2007

Niby nic w tym skomplikowanego, bo w naszej Polskiej tradycji biesiadno-literackiej nie brak przykładów wznoszenia toastów, jak choćby w "Panu Tadeuszu", ale okazuje się, że mogą to być przykłady mylące.

Reguły savoir-vivru stanowią, bowiem, że wbrew mickiewiczowskim opisom, toastów nie wznosi się wódką!

Z zasady nie powinno się też wygłaszać ich na początku przyjęcia. Rygorystyczna kolejność obowiązuje w tradycji weselnej, według której prawo do pierwszego toastu ma ojciec panny młodej.

Jako drugi zabiera głos pan młody lub jego ojciec. W następnej kolejności powinni wystąpić seniorzy obu rodzin lub świadkowie. Przy planowaniu przebiegu wesela pamiętajmy, że katastrofalne skutki dla przyjęcia ma przesadzanie z liczbą toastów oraz ich długością – goście zaczynają się nudzić!

Unikajmy też prymitywnych zwrotów "wypijmy za...", na rzecz bardziej eleganckich, typu "wznoszę ten toast za...". I jeszcze jedna ważna uwaga: choć może się to wydać absurdalne, podczas wygłaszania toastów nie trzyma się w ręku kieliszka!

Tradycja wznoszenia toastów pochodzi najprawdopodobniej z XVI wieku, kiedy to na weselach rodów królewskich i magnackich pojawił się zwyczaj wygłaszania okazjonalnych przemówień i wierszowanych utworów, nazywanych epitalamiami. Zastępowały życzenia dla młodej pary. Były to nierzadko długie tyrady, recytowane lub odśpiewywane, czasem posuwano się wręcz do wystawiania spektakli.

Kronikarze odnotowali je po raz pierwszy przy okazji zaślubin Zygmunta I Starego i Barbary Zapolyi. Ten królewski zwyczaj z czasem zawędrował na dwory magnackie, a później rozprzestrzenił się wśród szlachty i mieszczaństwa, stając się częścią obowiązującego do dzisiaj w skróconej formie rytuału weselnego. Epitalamia pisali eksperci sztuki oratorskiej na zamówienie młodych, rodziców lub gości weselnych. Opiewano w nich zasługi łączących się "familii", podkreślając ich starożytne rodowody. Obowiązkowo wspominano o koligacjach wysoko postawionymi osobami.

Oprócz toastów na staropolskim weselu wygłaszano też trwające czasem godzinami przemówienia podczas tzw. oddawania dziewczyny, ważnego momentu ceremonii zaślubin. W imieniu rodziców młodej mężatki chwalono instytucję małżeństwa oraz gratulowano kawalerowi właściwej decyzji.

Oddający dziewczynę opiewał cnoty i zalety wybranki. Następnie przedstawiciel rodziny pana młodego zobowiązany był odpowiedzieć równie długim przemówieniem. Podkreślano po raz kolejny, jak wielkim darem bożym jest małżeństwo. Chwalono kawalera, jego ród i herb. Współcześnie zastąpione ten zwyczaj toastami wznoszonymi przez świadków młodej pary, na szczęście dla gości weselnych trwającymi tylko kilka minut.