Ślub nie tylko katolicki
sobota, 28.07.2007

Większość młodych par w Polsce bierze ślub w obrządku katolickim. W każdym numerze przypominamy, jak wyglądają ślubne formalności, jednak pomijamy inne wyznania. Czym różni się ślub katolicki od prawosławnego czy protestanckiego?

Jakie formalności należy załatwić przed zawarciem związku małżeńskiego w Polskim Narodowym Kościele Katolickim? Czym jest ślub dla mormonów? W tym numerze postaramy się odpowiedzieć na te i inne pytania związane z małżeństwami między wyznawcami różnych religii chrześcijańskich.

Małżeństwa mieszane

Podstawą udzielenia zgody na takie małżeństwo jest uzyskanie od biskupa diecezjalnego dyspensy dla małżeństw mieszanych. Prawo Kanoniczne przewiduje następującą regulację tego zagadnienia:

Kan. 1124 - Małżeństwo między dwiema osobami ochrzczonymi, z których jedna została ochrzczona w Kościele katolickim lub po chrzcie została do niego przyjęta i formalnym aktem od niego się nie odłączyła, druga zaś należy do Kościoła lub wspólnoty kościelnej nie mającej pełnej łączności z Kościołem katolickim, jest zabronione bez wyraźnego zezwolenia kompetentnej władzy.

Kan. 1125 - Tego rodzaju zezwolenia może udzielić ordynariusz miejsca, jeśli istnieje słuszna i rozumna przyczyna, nie może go jednak udzielić bez spełnienia następujących warunków:

1° strona katolicka winna oświadczyć, że jest gotowa odsunąć od siebie niebezpieczeństwo utraty wiary, jak również złożyć szczere przyrzeczenie, że uczyni wszystko, co w jej mocy, aby wszystkie dzieci zostały ochrzczone i wychowane w Kościele katolickim;

2° druga strona winna być powiadomiona w odpowiednim czasie o składanych przyrzeczeniach strony katolickiej, tak aby rzeczywiście była świadoma treści przyrzeczenia i obowiązku strony katolickiej;

3° obydwie strony powinny być pouczone o celach oraz istotnych przymiotach małżeństwa, których nie może wykluczać żadna ze stron.

- Wyżej wymienione elementy wymagane są do ważności takiego małżeństwa. Ponadto należy również pamiętać o zachowaniu formy kanonicznej. Brak takiej formy może być później podstawą do rozpoczęcia procesu o nieważność małżeństwa - mówi mgr prawa kanonicznego Małgorzata Baran.

Kan. 1127 - § 1. Co do formy małżeństwa mieszanego należy zachować przepisy kan. 1108. Jeśli jednak małżeństwo zawiera strona katolicka ze stroną niekatolicką obrządku wschodniego, kanoniczna forma zawarcia wymagana jest tylko do godziwości; do ważności zaś konieczny jest udział świętego szafarza, z zachowaniem innych wymogów prawa.

Tylko te małżeństwa są ważne, które zostają zawarte wobec asystującego miejscowego ordynariusza albo proboszcza, albo wobec kapłana lub diakona delegowanego przez jednego z nich; a także wobec dwóch świadków, według zasad wyrażonych w następnych kanonach.

- Oznacza to ze zawsze w zwyczajnych okolicznościach, gdy nie ma trudności w udaniu się do kapłana katolickiego bez trudności fizycznych i moralnych, zawsze winien uczestniczyć kapłan - jako świadek urzędowy zawieranego małżeństwa oraz dwaj świadkowie zwyczajni – dodaje Małgorzata Baran.

Takie wymagania stawia przed Młodymi Parami Kościół katolicki. Warto jednak wiedzieć, jak wyglądają śluby wyznawców innych religii. Oto kilka przykładów, które pomogą porównać formalności oraz atrakcyjność samych ceremonii w różnych wyznaniach.

Ślub prawosławny

Ślubne formalności w prawosławiu wyglądają bardzo podobnie, jak w przypadku ślubu katolickiego. Dokumenty należy złożyć nie co wcześniej – minimum miesiąc przed planowaną datą ceremonii. Tradycyjnie śluby prawosławne odbywają się w niedziele, jednak inne dni też są możliwe, poza środami i piątkami. Małżeństw nie można zawierać również w okresie między Bożym Narodzeniem a Świętem Trzech Króli, w czasie wielkiego postu oraz w wigilie świąt 11 i 27 września. W przypadku ślubu kościelnego do kancelarii parafialnej trzeba dostarczyć dowody osobiste, metrykę chrztu oraz dać na zapowiedź. Jeżeli jednak młoda para pragnie zawrzeć ślub konkordatowy dodatkowym dokumentem jest zaświadczenie, stwierdzające brak okoliczności wykluczających możliwość zawarcia małżeństwa, wydawane przez kierownika Urzędu Stanu Cywilnego na podstawie dowodów osobistych i skróconych odpisów aktu urodzenia w trzech egzemplarzach. Aby młoda para mogła zawrzeć małżeństwo konieczna jest obecność dwóch świadków, spośród których przynajmniej jedno musi być wyznania prawosławnego.

Śluby prawosławne są bardzo uroczyste, wyjątkowe, po prostu niepowtarzalne... Tuż przed ślubem w cerkwi odbywają się zaręczyny. Kościół ozdabiany jest niezwykle dużą ilością kwiatów. Kapłan błogosławi narzeczonych i pali kadzidło, by następnie udzielić młodym sakramentu małżeństwa, dokonując ceremonii tzw. koronacji. Prowadzi narzeczonych do prezbiterium. Panna młoda (ubrana w tradycyjną białą suknię - symbol czystości) oraz pan młody stają przed popem, trzymając w rękach płonące świece, które symbolizują światło wiary w zmaganiu z trudami życia.

Świece połączone wstęgą może trzymać dwójka dzieci. Po odmówieniu modlitwy kapłan zakłada koronę na głowę każdego z narzeczonych, błogosławi im, a następnie trzykrotnie okrąża wraz z nimi ołtarz, na którym leży Biblia oraz naczynie liturgiczne. W ten sposób symbolicznie pokazuje, że towarzyszy im na drodze życia. Potem pop odczytuje fragment Pisma Świętego, odmawia modlitwę i wreszcie błogosławi kielich wina i podaje go nowożeńcom.

– W zależności od tego jak śpiewa chór, czy pop modlitewnie udziela ślubu ceremonia trwa od 40 minut do godziny – mówi ks. Jerzy Tofiruk z Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie. Po ceremonii młodzi pozostają w cerkwi i przyjmują życzenia gości, którzy zgodnie z prawosławną tradycją trzykrotnie całują nowożeńców. Przy wyjściu goście, członkowie wspólnoty i rodziny wznoszą toast za zdrowie młodych, a następnie odbywa się tradycyjne przyjęcie weselne.

Ślub Protestancki

Ślub protestancki nie jest sakramentem i tym zasadniczo różni się od ślubu katolickiego, sama ceremonia jest jednak bardzo podobna. Marsz weselny, krótkie rozważanie biblijne, modlitwa o błogosławieństwo, podpisanie aktu ślubu (w przypadku zawierania ślubu konkordatowego), wymiana obrączek i ślubowanie – to podstawowe elementy ceremonii ślubnej, reszta zależy od nowożeńców.

– Każda ceremonia jest w pełni indywidualnym przeżyciem. Każda Młoda Para może modyfikować ceremonię według własnej woli – mówi pastor Zbigniew Makarewicz z Diecezji Wschodniej Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego. Panna młoda często doprowadzana jest do ołtarza przez ojca. Rodziny państwa młodych wchodzą wówczas do kościoła w określonej kolejności. Najpierw matka, dziadkowie i rodzeństwo panny młodej oraz jej krewni. Później wchodzą dziadkowie i rodzeństwo pana młodego oraz jego krewni.

Dalej w orszaku idą druhny i drużbowie, a za nimi chłopczyk z obrączkami. Zasadniczo, to świadkowie zastępują druhny i drużbów, jednak Kościół nie nakłada żadnych ograniczeń w tej kwestii i w ceremonii ślubnej może brać udział dowolna liczba druhen i drużbów. Na końcu do kościoła wchodzi pan młody prowadzony przez rodziców. Rodzina i krewni panny młodej gromadzą się z lewej stronie kościoła, a pana młodego z prawej. Pan młody przy ołtarzu oczekuje na wybrankę swego serca. Młoda para może również wybrać ceremonię z symbolicznymi świecami. Gdy narzeczeni wchodzą do kościoła z przodu płoną dwie świece. Młoda para za ich pomocą zapala trzecią świecę, a te dwie gasi…

Ślubne formalności w kościele protestanckim wyglądają zasadniczo tak samo jak we wszystkich kościołach chrześcijańskich. Najpóźniej dwa miesiące przed ślubem młoda para musi zapisać się na kurs przedmałżeński. Spotkania odbywają się z reguły raz w tygodniu, a każde trwa dwie godziny. Pastor poza rozmową korzysta z wielu materiałów pomocniczych takich jak testy, książki czy kasety magnetofonowe.

Ślub protestancki jest przede wszystkim sprawą cywilną, tak więc najważniejszym dokumentem, jaki potrzebny jest do jego zawarcia jest zaświadczenie, stwierdzające brak okoliczności wykluczających możliwość zawarcia małżeństwa, wydawane przez kierownika USC. Do zawarcia małżeństwa potrzebny jest również akt chrztu, jednak w przypadku Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego liczba wyznawców jest tak niewielka, że pastorzy znają wszystkich. – Jeśli ktoś jest „spoza” to musi pojawić się zapowiedź – dodaje pastor Zbigniew Makarewicz.

Polskokatolicyzm

Jest to wyznanie chrześcijańskie, należące do grupy kościołów autonomicznych, obrządku zachodniego. Polski Narodowy Kościół Katolicki to jeden z kościołów starokatolickich; do Kościoła należy około 50 tysięcy wiernych. Dokumenty, jakie należy złożyć przed zawarciem związku małżeńskiego to tradycyjnie:

- metryki chrztów narzeczonych;

- zaświadczenie z Urzędu Stanu Cywilnego o zawarciu ślubu cywilnego (nie ma możliwości zawarcia ślubu konkordatowego).

Do kościoła trzeba się zgłosić na tyle wcześniej, aby był jeszcze czas na wygłoszenie zapowiedzi (tzn. 3 niedziele przed planowaną datą ślubu). Narzeczeni otrzymują wtedy materiały (lekturę) przygotowująca do zawarcia sakramentu małżeństwa. Po zgłębieniu wiedzy, przybywają do proboszcza parafii, lub wyznaczonego kapłana na rozmowę przedmałżeńską, która kończy się protokołem przedmałżeńskim. Rozmowa taka nie jest potrzebna, o ile narzeczeni wcześniej odbyli kurs przedmałżeński w jakimkolwiek Kościele o korzeniach katolickich.

Świadkowie są wymagani (przynajmniej dwoje, obojętnej płci, ale może być więcej świadków). Nie muszą być tego samego wyznania co nowożeńcy, ale powinni być wyznania denominacji chrześcijańskiej. Liturgia ślubu odbywa się zawsze podczas Mszy Świętej. Ceremonia ślubu może odbywać się również poza świątynią, w miejscach wybranych przez narzeczonych (np. leśne kapliczki, górskie szlaki, ogrody przy domu, statek itp.). Nie odbiega ona od liturgii zachodniego kościoła (katolickiego). Ceremonię można urozmaicać na różne sposoby, wedle życzenia narzeczonych, w każdej formie nie będącej w sprzeczności z wyznawaną wiarą katolicką i tradycją.

Mormoni

Mormoni uznają śluby zawierane w Urzędzie Stanu Cywilnego, jednak poza tym zawierają śluby „na wieczność”. Jest to związek nie podlegający zerwaniu lub powtórzeniu nawet w wypadku śmierci jednego ze współmałżonków. Tego rodzaju małżeństwa zawierane są w świątyniach. W stanie Utah żyją radykalni mormoni należący do Fundamentalistycznego Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich. Wielożeństwo jest dla nich drogą do nieba, a płodzenie dzieci religijnym obowiązkiem. Przywódcą największej poligamistycznej sekty The Order jest Paul Kingston – ojciec ponad 200 dzieci, mąż około 35 żon (łącznie siedmiu braci Kingstonów ma ponad 100 żon i 700 dzieci).